A EUROPA DAS LINGUAS

Para sabermos cantas linguas se falan en Europa e cantos falantes as empregan habitualmente botarémoslle unha ollada á información recollida no proxecto LOIA do Consello da Cultura Galega: http://www.consellodacultura.org/arquivos/cdsg/loia/mapas.php?idioma=1

Sobre a historia da lingua galega a súa situación actual temos datos na seguinte ligazón:http://www.galego.org/historia1.html

Lembrade que as cuestións relativas ás linguas e á súa proxección na sociedade pertencen ao campo de estudo dunha disciplina (e non *asignatura) denominada sociolingüística. Quen queira afondar algo máis nesta materia que lle bote un ollo á Guía da sociolingüística, sexual, de Séchu Sende http://docs.google.com/View?docid=ddd9gfr3_1f24rbqfb

A QUEN NON QUER CALDO, A CUNCA CHEA!

Esta expresión é unha frase feita que todos coñecemos, pero ¿que podemos facer cando escoitamos fraseoloxía que non empregamos e, polo tanto, non entedemos? ¿como dicimos (e non *decimos) en galego de tal palo tal astilla ou cada palo que aguante su vela?

Pois, témolo fácil se consultamos:

a) as Achegas a un dicionario de refráns galego-castelán, castelán-galego:

http://www.xunta.es/linguagalega/arquivos/cfg03.pdf

b) o Refraneiro galego de Chivite: http://www.xunta.es/linguagalega/arquivos/refraneirogalegoTaboadaCh.pdfga/arquivos/cfg03.pdf

AS NOSAS FERRAMENTAS INFORMÁTICAS

Hoxe en día podemos descargar de balde o programa Office 2003 e o OpenOffice en galego; pero, ademais compoñer partituras empregando a nosa lingua, empregar o Linux, aplicacións para Mac, utilizar programas de protección de datos, editar e crear imaxes, xestionar blogs, etc. tamén se pode facer en lingua galega.

Botádelle un ollo! en http://www.xunta.es/linguagalega/o_galego_nas_novas_tecnoloxias

Ademais podemos utilizar, de balde, os correctores:

1 Esgal (castelán-galego, francés-galego e catalán- galego): http://www.xunta.es/tradutor-/http://tradutor.xunta.es/dts/

2 OpenTrad (tradución bidireccional castelán-galego e galego-portugués e galego-inglés): http://opentrad.imaxin.com/

E que vai corrixir os nosos textos?

Velaquí unha listaxe de correctores que vos van sacar de máis dun apuro:

1 OrtoGal (corrixe en liña): http://sli.uvigo.es/corrector/

2 Golfiño: http://wiki.mancomun.org/index.php/Golfi%C3%B1o._Corrector_gramatical_para_OpenOffice.org

3 Corrector2mil3: http://www.imaxin.com/corrector2mil3.asp

¿IMOS AO CINE?

E agora que empezan a arrefríarse as orellas pola rúa que mellor sitio ca o (ou có) cine para resgardarse. Este Nadal os máis pequenos poderán ver na carteleira A hora dos agasallos, unha historia de animación baixo a dirección de Gorka Sesma que trata sobre o reparto dos agasallos o día de Noiteboa.

Botádelle un ollo http://www.xunta.es/linguagalega/arquivos/horadosagasallos_Dossier.pdf

MEMORIA... MEMORIA... FAGAMOS MEMORIAS

Neste mes do Nadal, en que remata o ano, as empresas, departamentos, organismos e entidades están a elaborar (ou están elaborando) as súas memorias do ano 2008 ¿como será o balance? ¿cumpriríanse as expectativas?

Imos consultar algunhas para ver como se estruturan:

a) Memoria da EGAP 2006: http://egap.xunta.es/fich/public41.pdf

b) Memoria 2007 de Biblioteca Universitaria de Santiago de Compostela (BUSC): http://busc.usc.es/A_Biblioteca/Documentos_sobre_a_BUSC/memoria2007.pdf

c) Memoria 2007 da Camara de Compostela: http://www.camaracompostela.com/memoria/memoria2007.pdf

Agora xa tedes modelos para elaborar a vosa memoria...

SEGUIMOS CO LÉXICO ÁS VOLTAS

Logo de descargamos o manual de Léxico 2 editado pola Xunta de Galicia, agora podemos consultar o Léxico 1 nesta ligazón: http://www.xunta.es/linguagalega/arquivos/Lexico1-Galicia.pdf.

AMÁLGAMA LITERARIA-XURÍDICA DA CIDADE DE OURENSE (¡reparade no uso do guión!)

A literatura está moi vencellada á cidade de Ourense (lembrade as reunións dos homes do Cenáculo ourensá) e non podemos perder a oportunidade de citar unha das obras máis destacadas da literatura galega: A Esmorga, da autoría de Eduardo Blanco Amor.

Ademais, establécese un gran vínculo entre a obra e os textos xurídico-administrativos, dado que a obra comeza cun proceso xudicial que se vai prolongar ao longo do texto. Velaquí un anaco para que leades (p./páx. 40):

“[...] A casupa onde vive a Raxada, desque se foi da casa da Monfortina por mor do .pequecho, quedáralle dos pais cunhas leiras darredor, que vendeu cando se puso ó trato. Está máis aló de Mariñamansa, así que eu tiña que saír con noite pra estaré as sete da maña en Ervedelo que é, como vostede me enseña, por onde veñen as obras da carreteira, que eu traballo alí, a par da ponte que están erguendo a todo bulir pra que poida pasar o diputado, que disque vén o mes que vén, co gallo das eleiciós [...]” .

...CONTINÚAN OS VOCABULARIOS

Todos e todas aqueles e aquelas que teñades que manexar vocabulario pertencente aos ámbitos da educación, do urbanismo, da alimentación, das diversas especies e de internet podedes consultar:

-Glosario multilingüe de orientación profesional e escolar: http://www.usc.es/snl/term/Vocabularios/orient-escolar.pdf
-Diccionario de pedagoxía: http://www.edu.xunta.es/diccionarios/p/index.html

-Glosario de urbanismo: http://galego.org/vocabularios/urbanismo.html

-Glosario do viño: http://www.terrasgauda.com/gal/diccionario/dica.html
-Glosario de gastronomia: http://vello.vieiros.com/pacofeixo/glosario.html

-Diccionario multilingüe de especies mariñas: http://www.masmar.com/especies
-Glosario multilingüe de mamíferos e aves:http://www.informatika.bf.uni-lj.si/magus-romance2.html
-Léxico do medio: http://www.linmiter.net/lexique/gal_ambiental.html

-Léxico panlatino de Internet: http://www.usc.es/snl/term/Vocabularios/internet-conxunto.pdf

Nace o VOCABULARIO DE MORFOLOXÍA, ANATOMÍA E CITOLOXÍA VETERINARIA

Antonte presentouse no Campus de Lugo un novo vocabulario que recolle léxico relativo aos animais. Esta en pdf e velaquí a ligazón: http://www.usc.es/snl/term/Vocabularios/morf-veterinaria.pdf

¡A gozar (e non *disfrutar) del!

¿U-LOS MANUAIS DE DOCUMENTOS ADMINISTRATIVOS?

Como disque non hai nada baixo o sol, se premedes nas seguintes ligazóns podedes descargar diversos manuais de documentos administrativos:

a) Un dos nosos textos de traballo, Manual básico de documentación administrativa: http://www.avogacia.org/w3/IMG/pdf/Manual_doc_administrativos.pdf

b) O recente Manual de documentos administrativos da Universidade da Coruña: http://es.calameo.com/read/0000024288a18d47f5ba8
http://www.udc.es/snl/documentospdf/manual_doc_udc.pdf

¿QUE É *REPLANTEO ou RELINGA? ¿COMO SE DI EN GALEGO *GROSELLERO ROJO OU *REGALIZ? .... E MOITO MÁIS

Velaquí dúas voces que pertencen ao ámbito da construción, pero ¿cando temos que consultar vocabulario deste ámbito a onde podemos recorrer? Pois... se premedes nas seguintes ligazóns teredes o problema solucionado:

a) Dicionario galego de construción naval (galego-español-inglés-portugués): http://dicionarionavalgalego.ingenierosnavales.com/

b) Dicionario visual da contrución: http://dicionario.coag.es/index.php

Para os afeccionados (e non *aficcionados) ás diversas prantas van estes Termos esenciais de botánica (galego-español-inglés): http://www.usc.es/snl/term/Vocabularios/t-botanica.pdf

E... para aqueles e aquelas aos cales lles guste a comunicación ímoslle recomendar o Dicionario galego de Televisión: http://www.cirp.es/pub/docs/cite/dicTV.pdf

... E SOBRE O LÉXICO XERAL

Nesta ligazón podedes descargar en pdf o libro Léxico 1 de Proxecto Artello: http://www.xunta.es/linguagalega/arquivos/Lexico1-Galicia.pdf

AS ABREVIATURAS

Temos que ter en conta que cando empregamos abreviaturas debemos utilizalas correctamente, pero ¿onde podemos atopar listaxes de abreviaturas, símbolos, siglas e acrónimos? Aquí (e non *eiquí) está a solución:
No Servizo de Normalización Lingüística (SNL) da Universidade de Santiago de Compostela propoñen: http://www.usc.es/~snlus/asesora/fundamentos/criterios/abreviacion/index.htm
No SNL da Universidade da Coruña ofrece as seguintes listaxes:
http://www.udc.es/snl/documentospdf/Libro_Criterios_lingua.pdf

a), b), c), d), e), f), g), h), i).... NUMERACIÓN ALFABÉTICA

Esta semana na rolda de terminoloxía do Consello da Cultura Galega preguntábase sobre a maneira de facer a numeración alfabética nos textos administrativos e xurídicos galegos, pois temos que pensar que o galego non ten j).

Dende o Parlamento de Galicia, Carlos Díaz Abraia, especialista en Linguaxe administrativa galega (lembrade que é autor xunto con Xermán García Cancela do Manual de linguaxe administrativa) propuña analizar a recente Lei de residuos, que conta con extensas (non *estensas) enumeracións.

Logo de consultala en http://www.xunta.es/Dog/Dog2008.nsf/FichaContenido/49546?OpenDocument, ¿a que conclusión chegamos?

...ALGO DE HISTORIA

Para coñecermos a historia da lingua galega dende as súas orixes podemos coller os flocos de millo e visualizar o vídeo da serie Historias de Galicia da CRTVG, que leva por título Lingua de reis, lingua do pobo. Velaquí a ligazón: http://www.crtvg.es/TVGacarta/?prog=158

NACE UN NOVO TRADUTOR. O OpenTrad

Hai uns días a empresa galega Imaxin Software presentou un tradutor españo/galego/catalán/euskera e viceversa, que se fixo contando coa colaboración das universidades de Vigo e Santiago de Compostela. A utilidade do tradutor aumenta ao podermos traducir textos enteiros e páxinas web en poucos segundo.

Cómpre destacar que é de código aberto, polo tanto poderemos utilizalo de balde, así que mans á obra.

Velaquí a ligazón http://opentrad.imaxin.com/

E TI, ¿DE QUEN VÉS SENDO?

Se tes un apelido galego podes saber en que concellos galegos se localiza e tamén coñecer o número de individuos que o portan. Preme na ligazón da Cartografía dos apelidos galegos: http://servergis.cesga.es/website/apelidos/viewer.asp

Para coñecer a orixe do nome de pía podemos consultar:

http://galegoelogo.com/palabrasencadeadas/xeracionelogo/escolmaM.php

De quererdes botar un riso, velaquí este vídeo:

http://www.videos.es/reproductor/carlosblancoeosalcumes-(TVn-SkByxZ4

OS NOMES DE LUGAR

madagascar lalín namibia ortigueira chad mondoñedo guiné bissau cambados costa de marfil monforte senegal corcubión burundi mondariz zambia camariñas malí guitiriz camerún a estrada gabón cerdedo etiopía ribadavia níxer negreira mauritania boimorto serra leoa tomiño lesoto becerreá libia a fonsagrada somalia trasmirás kenia arzúa congo xinzo sudán rianxo liberia soutomaior togo forcarei ghana laza zaire melide tanzania mos uganda

santa comba angola vilardevós

alto volta

a lúa ponse saharahui en vigo

hostia en dios cristo en biafra

Antón Reixa, De Historias do Rock and Roll, 1985

¿Ribeira ou *Riveira? ¿Ourense ou *Orense? ¿Tui ou *Túi? ¿*Porriño ou O Porriño? ...

Cando temos dúbidas sobre a denominación oficial dos topónimos galegos podemos consultar o Noméclator oficial de Galicia nesta ligazón: http://www.xunta.es/toponimia

Lembrade que a Lei 3/1983, do 15 de xuño, de normalización lingüística no seu artigo 10 establece:

1. Os topónimos terán como única forma oficial a galega.
2. Corresponde á Xunta de Galicia a determinación dos nomes oficiais dos municipios, dos territorios, dos núcleos de poboación, das vías de comunicación interurbanas e dos topónimos de Galicia. O nome das vías urbanas será determinado polo Concello correspondente.
3. Estas denominacións son as legais a tódolos efectos e a rotulación terá que concordar con elas. A Xunta de Galicia regulamentará a normalización da rotulación pública respectando en tódolos casos as normas internacionais que subscriba o Estado.

Para coñecermos algúns topónimos e xentilicios podemos consultar o derradeiro tema do libro Lexico 2 de Proxecto Artello. Podedes descargalo en pdf en http://www.xunta.es/linguagalega/arquivos/Lexico2-Galicia.pdf

A LRX-PAC ¡UNHA CAIXA DE SORPRESAS!

Xa sabemos que o tipo de documento de constancia denominado certificado só pode ser asinado polos secretarios dos organismos, pero ¿en que disposición legal se recolle isto?

Pois velaquí temos o artigo 25 da Lei 30/1992, que recolle no punto 3.e) que é tarefa do secretario, entre outras funcións, "expedir certificacións das consultas, dictames e acordos aprobados".

Outro texto legal en que tamén se recolle isto é a Orde da Presidencia do Goberno do 31 de decembro de 1958 (BOE, do 6 de xaneiro de 1959).

Entón, quen non sexa secretario ¿que tipo de documento debe facer para dar fe dalgún feito?

TODO CAMBIA... TAMÉN AS LINGUAS

O sábado os xornais facíanse eco dunha noticia que é do noso interese. La Region recollía o titular "Pen drive e as siglas USB, entre as novas incorporacións ao Diccionario de la Academia Española". É evidente que a sociedade cambia e, polo tanto, as linguas tamén teñen que ampliar as súas voces e adaptarse ás necesidades dos falantes.

¿Como traducimos ao galego o anglicismo "pen drive"?

¡VAI DE ANIMAIS!

A quen non lle dixeron alguna vez ¡non sexas animaliño!, pois agora imos mergullarnos no mundo animal e para iso consultamos:

a) O Vocabulario multilingüe e acuicultura (ano 2002): http://www.cirp.es/pub/docs/cite/vocabulario_acuicultura.pdf

b) O Vocabulario da fauna mariña galego-inglés-castelán-latín (ano 1996): http://www.usc.es/snl/term/biblio-term_ZOOL.htm

CONTINUARÁ...