18/11/14

TERMOS ESENCIAIS DE ADMINISTRACIÓN ELECTRÓNICA


Dende a área de terminoloxía do Servizo de Normalización Lingüística da Universidade de Santiago de Compostela chéganos unha nova obra lexicográfica relacionada co ámbito da Administración e descargable en formato .pdf. Trátase dos Termos esenciais de administración electrónica, da autoría de Xusto A. Rodríguez Río, que pon ao noso dispor en galego, español, francés, inglés e catalán un total de 164 entradas (entre completas e remisivas), organizadas en sete campos temáticos: Conceptos xerais; Análise, mellora e simplificación de procesos; Calidade de planificación estratéxica; Infraestruturas tecnolóxicas; Procedemento administrativo e Seguridade e Tramitación electrónica.


Parabéns a Xusto A. Rodríguez Río por compartir connosco esta obra, que a partir de agora terá un oco no noso andel da linguaxe administrativa!

02/11/14

DE ESCRIBÁNS ABURRIDOS E REFERENCIAS ÁS MORTE

Aproveitando o comezo do mes de novembro, que se abre coa celebración do Día de todos os santos e do Samaín, o Arquivo do Reino de Galicia (ARG) deu a coñecer unha serie de sete debuxos ben divertidos pintados polos escribáns encargados da escrita dos documentos sobre os que foron estampados. Todos estes textos son de tipo notarial, concretamente preitos, custodiados no ARG e pertencentes ao fondo documental da Real Audiencia de Galicia (1504-1834). Ningún dos debuxos ten relación co documento notarial ao lado do cal aparece, pero todos ofrecen algún motivo relacionado coa morte, que a pesar de non ter que ver co Samaín, resultan interesantes para coñecermos un pouco as inquendanzas dos nosos antecesores.

Premendo na foto pódese acceder ás imaxes dos outros seis documentos, que o Arquivo do Reino de Galicia pon ao noso dispor.



22/09/14

UNHA CUESTIÓN DE NÚMERO... CAFÉS E REIS


Desta volta imos facer unha pequena reflexión sobre a formación do plural das palabras rematadas en vogal ou ditongo. Estes días puiden ler nun bar un anuncio publicitario exposto na rúa que dicía *cafeses; na mesma semana escoitei un anuncio radiofónico promocionando un coñecido parador compostelá, que falaba do "hostal dos *Reises Católicos". Para evitarmos este tipo de erros lingüísticos, que poden afear a publicidade de calquera establecemento, cómpre recordar que todas as palabras rematadas en vogal (café) ou ditongo (rei) forman, na lingua galega, o plural en -s e nunca en -es. Deste xeito, temos que falar de cafés, sofás, aulas, reis, leis, etc.

Aproveitando esta indicación, recollemos un cadro resumo sobre a formación do plural, que podedes ampliar consultando as Normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego.


CONTEXTOS
FORMACIÓN DO PLURAL
EXEMPLOS
 →  Palabras rematadas en vogal ou ditongo
 engaden –s
 sofá-sofás
 rei-reis
 →  Palabras rematadas en vogal + -n

 engaden –s
 camión-camións
 reunión-reunións
 →  Palabras rematadas en –r ou –z
 engaden -es
 trailer-traileres
 nariz-narices
 →  Palabras agudas rematadas en –s
 engaden -es
 noiés-noieses
 cempés-cempeses
 →  Palabras graves rematadas en –l
 engaden -es
 débil-débiles
 fácil-fáciles
  →  Monosílabos rematados en –l
 engaden -es
 mel-meles
 mal-males
  → Polisílabas agudas rematadas en -l
 engaden -is e
 perden o –l
 cadril-cadrís
 animal-animais
 cruel-crueis
  → Palabras graves ou esdrúxulas rematadas en -s ou graves rematadas en –ns
 mantéñense
 invariables
 o lapis-os lapis
 o luns-os luns
 → Palabras rematadas en -x [ks]
 mantéñense
 invariables
 fax-os fax
 tórax-os tórax

17/05/14

17 DE MAIO, DÍA DAS LETRAS GALEGAS

Hoxe celebramos o Días das Letras Galegas, desta volta dedicado ao poeta lucense Xosé María Díaz Castro. Velaquí queda un dos seus poemas máis coñecidos:

PENÉLOPE

Un paso adiante e outro atrás, Galiza,
e a tea dos teus soños non se move.
A espranza nos teus ollos se espreguiza.
Aran os bois e chove.

Un bruar de navíos moi lonxanos
che estrolla o sono mol coma unha uva.
Pro ti envolveste en sabas de mil anos,
e en sonos volves a escoitar a chuva.

Traguerán os camiños algún día                   
a xente que levaron. Deus é o mesmo.
Suco vai, suco vén, ¡Xesús María!,
e toda cousa ha de pagar seu desmo.

Desorballando os prados coma sono,
o Tempo vai de Parga a Pastoriza.
Vaise enterrando, suco a suco o Outono.
¡Un paso adiante e outro atrás, Galiza!"

Xosé María Díaz Castro (1961): Nimbos. Vigo. Galaxia [texto adaptado]



Amais, quen queira achegarse á relación de X. M. Díaz Castro co mundo clásico pode ler o artigo de Xosé Antonio López Silva titulado "Díaz Castro e o mundo clásico. Un achegamento íntimo" (última páxina), publicado no suplemento que o Diario de Ferrol lle dedicou ao homenaxeado.

23/03/14

UNHA MIRADA CARA Á HISTORIA: DOCUMENTOS NOTARIAIS DA IDADE MEDIA

Esta bitácora naceu coa finalidade de recoller novas e recursos relacionados coa linguaxe administrativa e xurídica galega e, nesta ocasión, imos botar unha ollada cara ao pasado, en concreto a catro pescudas datadas no século XV.

Moito do vocabulario do ámbito xurídico-administrativo que chegou ata os nosos días está recollido nestes textos, malia parecernos léxico moi actual (é o caso das voces procurador, xa atestada no século XIII, e amostaçón -actualmente amoestación- documentada por primeira vez nun texto de comezos do século XV). A tipoloxía textual moi pouco mudou dende a Idade Media e as fórmulas de inicio e peche de documento tamén se seguen mantendo practicamente intactas na actualidade.

Esta é algunha da información que se ofrece na obra As Encrobas, Noia, Ribadulla e Urdilde. Edición crítica, estudo léxico e onomástico de documentos notariais en galego do século XV, editada pola Deputación da Coruña e da autoría da responsable deste blog, coa finalidade de afondar na lingua galega utilizada polos cidadáns medievais nos documentos notariais. Ademais achégase información dos notarios e escribáns relacionados nos textos, apuntamentos paleográficos relativos á letra precortesá, unha edición crítica das catro pescudas adscritas (por orde cronolóxica) a Ribadulla, Urdilde, Noia e As Encrobas, un estudo do léxico contido nestes documentos, unha análise antroponímica dos individuos que se citan e, finalmente, dous índices: un toponímico e outro dos nomes de persoa.

Velaquí quedan as fotografías dos textos dixitalizados, ás que podedes acceder premendo na imaxe:

07/01/14

O ATLAS MUNDIAL GALEGO ONLINE

Comezamos o ano presentando unha ferramenta ben interesante, o Atlas Mundial Galego Online, que malia ser aínda unha versión provisional pode sacarnos dalgunhas dúbidas que nos vaian xurdindo en canto aos exónimos (é dicir, nomes de lugar expresados nunha lingua diferente á lingua autóctona do dito lugar).


Trátase dun proxecto levado a cabo polo Servizo de Normalización Lingüística da CRTVG, cuxo obxectivo é a "estandarización dos nomes xeográficos en galego" e a través da súa páxina web pódese: a) facer buscas por topónimos, b) ver os criterios de uso de exónimos en galego, c) consultar os Atlas de países e capitais do mundo, d) consultar nunha versión galega o Glosario de Terminoloxía Toponímica do Grupo de Expertos en Nomes Xeográficos da ONU e e) nun futuro, tamén se ofrecerán as táboas de transcrición ao galego de alfabetos non latinos.

Polo momento, ao desprazármonos polo mapa e clicar, podemos obter de cada exónimo: a) o TOPÓNIMO (a forma proposta para o galego); b) o NOME OFICIAL (o nome oficial en lingua galega); c) OUTROS NOMES (outras formas galegas existentes); d) a ETIMOLOXÍA (orixe da voz); e) o XENTILICIO (o nome dos habitantes dese territorio); f) a CAPITAL (no caso dos países); g) a LINGUA ORIXINAL (a lingua ou linguas faladas no territorio); h) a(s) LINGUA(S) (información sobre a lingua ou linguas, oficiais ou non, faladas no territorio); i) o TOPÓNIMO NOUTRAS LINGUAS (en castelán, portugués, francés, italiano, catalán, inglés e alemán) e j) as NOTAS (de ser preciso, achéganse indicacións históricas, fonéticas, etc. sobre o toponimo estudado).


Parabéns por este traballo e esperamos ansiosamente a versión definitiva! :-)

24/12/13


BO NADAL! 

Deséxovos unhas boas festas a todos/as e quero aproveitar para darvos as grazas polas vosas visitas, comentarios e suxestións, que co paso dos anos fixeron posible a continuidade desta bitácora.





02/11/13

O VOCABULARIO XURÍDICO-ADMINISTRATIVO GALEGO-CASTELÁN

A pesar de non ser unha obra nova, pois xa foi publicada en 2005, actualizamos a ligazón deste vocabulario da autoría de Xavier Gómez Guinovart e Ánxeles Torres Padín, elaborado no seo do Seminario de Lingüística Informática da Universidade de Vigo e publicado pola Área de Normalización Lingüística da dita universidade. Ademais, lembramos que ofrece a posibilidade de facer buscas dende o castelán para galego e viceversa.

A versión web está a dispor de todos/as os/as internautas.



A versión en .pdf do vocabulario tamén é de consulta gratuíta dende a Área de Normalización Linguística da UVigo .




Convídovos  a consultalo e a poñer en práctica as recomendacións e solucións ofrecidas!

25/09/13

UNHA FERRAMENTA ESTRELA!: O Dicionario de pronuncia da lingua galega

A RAG e o ILG editaron en 2010 o Dicionario de pronuncia da lingua galega, da autoría de Xosé Luís Regueira. Daquela, esta obra recollía a pronuncia de 47.000 voces e hoxe, tres anos despois, contamos cunha nova versión, que ademais do léxico común, permítenos achegarnos ao modelo estándar do galego oral dos nomes propios (persoa, apelidos e topónimos).

Esta ferramenta é interesante por varias cuestións:

a) Conta cunha introdución, que ademais de dar as pautas de uso e elaboración da obra, resulta de utilidade para uso docente á hora de achegar o alumnado (máis avanzado) á fonética.

b) Permite facer buscas ortográficas e fonéticas, esta última posibilidade para usuarios máis especializados. Ademais, ofrece a produción oral das voces para escoitar a súa realización.

c) Ofrece o modelo de pronuncia de topónimos e antropónimos que, de seguro, vai ser de moita axuda tanto para profesionais de diversos ámbitos (por exemplo, dos medios de comunicación) coma para o público xeral, interesado en coñecer a realización fonética dun nome, apelido ou topónimo que descoñece.

d) É de consulta gratuíta.




Animádevos a consultar esta nova versión do Dicionario de pronuncia da lingua galega!

11/09/13

A FERRAMENTA WAYBACK MACHINE

Nesta ocasión recollemos aquí unha ferramenta moi útil, gratuíta e de grande axuda á hora de consultarmos páxinas web e facermos citas bibliográficas.

Trátase da Wayback Machine creada por Internet Archive, que nos permite coñecer a data e as modificacións dunha páxina web. Ao teclearmos o enderezo (URL) da páxina elixida obtemos información do calendario das actualizacións ou cambios no dito portal e permítenos ver as versións arquivadas das páxinas web a través do tempo.




O nome de Wayback Machine é unha referencia á serie americana de debuxos animados The Rocky and Bullwinkle Showna cal  Mr. Peabodyand e Sherman utilizaban unha máquina do tempo, a "WABAC machine".


Quen se anima?